Wyprysk potnicowy – przyczyny, objawy i leczenie

Wyprysk potnicowy – przyczyny, objawy i skuteczne sposoby na świąd skóry

Swędzące pęcherzyki na palcach? Łuszcząca się skóra dłoni? A może bolesne pęknięcia na stopach? Tak może wyglądać wyprysk potnicowy, czyli nawrotowa dermatoza, która potrafi utrudniać nawet zwykłe czynności, w tym mycie rąk. Nazwa sugeruje związek z potem, ale przyczyny tej choroby są złożone. Jak rozpoznać wyprysk potnicowy i jak sobie z nim poradzić?

Wyprysk potnicowy – co to? 

Wyprysk potnicowy bywa zwany potnicą lub egzemą dyshydrotyczną. Jest to zapalna choroba skóry zaliczana do wyprysków dłoni i stóp. Co jest dla niej charakterystyczne? Drobne i głęboko osadzone pęcherzyki, którym często towarzyszy intensywny świąd. Zmiany pojawiają się przede wszystkim na bokach palców, wewnętrznej stronie dłoni i podeszwach stóp.

Choroba może przebiegać z okresami zaostrzeń i wyciszenia. Początkowo dominują pęcherzyki wypełnione płynem. Później skóra zaczyna się złuszczać, wysychać, a niekiedy również pękać. Przy nasilonych zmianach dochodzi do powstawania nadżerek i zwiększa się ryzyko wtórnego zakażenia.

Potnica nie jest chorobą zakaźną. Nie można się nią zarazić przez uścisk dłoni ani korzystanie z tych samych przedmiotów

Egzema a wyprysk potnicowy – czy to ta sama choroba?

Egzema to potoczne określenie wyprysku, czyli grupy zapalnych chorób skóry. Wyprysk potnicowy jest jedną z jego postaci.  Z reguły obejmuje dłonie i podeszwy stóp. Cechują go właśnie drobne, głęboko osadzone pęcherzyki, świąd, a niekiedy także pieczenie. Po ustąpieniu zmian skóra może się łuszczyć i pękać. Chociaż potocznie mówi się o egzemie i wyprysku potnicowym zamiennie, nie każda egzema ma podłoże potnicowe. Podobne objawy mogą występować w wyprysku kontaktowym i zakażeniach grzybiczych. Dlatego przy nawracających zmianach ważna jest właściwa diagnoza dermatologiczna.

Jak powstaje potnica? Objawy wyprysku potnicowego! 

Dokładny mechanizm wyprysku potnicowego nie został w pełni poznany. Wiadomo jednak, że w jego rozwoju uczestniczą procesy zapalne. U części osób istotną rolę odgrywa nadwrażliwość na określone substancje.

Naskórek pełni funkcję ochronnej bariery. Ogranicza utratę wody i utrudnia przenikanie szkodliwych czynników. Kiedy jego struktura słabnie, skóra staje się podatna na podrażnienia. Co nasila stan zapalny? Na przykład kontakt z detergentami i częste mycie rąk.

W powstawaniu zmian uczestniczą również komórki układu odpornościowego i uwalniane przez nie mediatory zapalne. Reakcja zapalna sprzyja powstawaniu pęcherzyków w naskórku, a pobudzenie zakończeń nerwowych odpowiada za dokuczliwy świąd. Drapanie dodatkowo uszkadza naskórek. To tworzy błędne koło, bo swędzenie prowadzi do podrażnień, a te mogą nasilać dyskomfort.

Mimo nazwy potnica nie jest po prostu skutkiem potliwości. Może ona współwystępować z chorobą lub zaostrzać objawy, ale nie jest uniwersalną przyczyną.

Jak rozpoznać wyprysk potnicowy?

Zwróć uwagę na drobne, głęboko osadzone pęcherzyki na dłoniach, bokach palców lub stopach. Możesz też zauważyć świąd, łuszczenie i pękanie. 

Podobne objawy występują jednak również w innych chorobach takich jak wyprysk kontaktowy, atopowe zapalenie skóry, a niekiedy zakażenia grzybicze. Dlatego przy pierwszym epizodzie, rozległych zmianach lub częstych nawrotach warto skonsultować się z dermatologiem.

Jak leczyć wyprysk potnicowy?

Leczenie zależy od nasilenia zmian i ich przyczyny. W okresie zaostrzenia lekarz zaleca miejscowe glikokortykosteroidy, które ograniczają stan zapalny. 

Warto też unikać tego, co może nasilać zmiany. Podczas sprzątania zakładaj rękawice ochronne, a po ich zdjęciu nawilżaj dłonie. Unikaj gorącej wody, silnych detergentów i drapania swędzących miejsc. Jeśli zmiany stają się bolesne, szybko się rozprzestrzeniają lub pojawia się ropa, skonsultuj się z lekarzem.

Wyprysk potnicowy na stopach

Wyprysk potnicowy na stopach najczęściej pojawia się na podeszwach i bokach palców. Drobne pęcherzyki swędzą i pieką, a gdy skóra pęka, chodzenie może sprawiać ból. Wybieraj przewiewne obuwie i zmieniaj skarpetki, kiedy stają się wilgotne.

Wyprysk potnicowy na dłoni

Na dłoniach i bokach palców pojawiają się swędzące pęcherzyki. Gdy ustępują, skóra często staje się sucha i zaczyna się łuszczyć. Unikaj silnych detergentów i częstego kontaktu z wodą, a po myciu nakładaj krem natłuszczający.

Wyprysk potnicowy u dzieci

U dzieci wyprysk potnicowy również może powodować swędzące pęcherzyki na dłoniach i stopach. Podobne zmiany występują jednak przy innych chorobach, dlatego w razie wątpliwości pokaż je pediatrze. Jeśli wysypce towarzyszy gorączka, silny ból lub szybkie pogorszenie stanu skóry, skontaktuj się z lekarzem.