Czy wiesz, że skóra atopowa różni się od skóry zdrowej na kilku poziomach? Problem dotyczy między innymi bariery naskórkowej, gospodarki lipidowej, odpowiedzi immunologicznej, mikrobiomu i mechanizmów odpowiedzialnych za powstawanie świądu.
Czy wiesz, że skóra atopowa różni się od skóry zdrowej na kilku poziomach? Problem dotyczy między innymi bariery naskórkowej, gospodarki lipidowej, odpowiedzi immunologicznej, mikrobiomu i mechanizmów odpowiedzialnych za powstawanie świądu.
Z tego powodu przy atopii mogą występować jednocześnie suchość, zaczerwienienie, podrażnienie i uporczywe swędzenie. Uszkodzona bariera prowadzi do utraty wody i przenikania czynników drażniących, co sprzyja stanowi zapalnemu, a ten dodatkowo osłabia barierę ochronną skóry.
Czym jednak dokładnie jest atopia skóry? Jak wygląda skóra atopowa, dlaczego tak łatwo się przesusza i co rzeczywiście ma znaczenie w jej pielęgnacji? Wyjaśniamy!
Określenie skóra atopowa najczęściej stosuje się w odniesieniu do skóry związanej z atopowym zapaleniem skóry (AZS). AZS jest przewlekłą i nawrotową chorobą zapalną- charakteryzuje ją współistnienie zaburzeń bariery skórnej i nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej.
Skala atopowego zapalenia skóry jest naprawdę duża. W ciągu ostatnich 30 lat częstość występowania tej choroby wzrosła trzykrotnie. Według danych przytoczonych w przeglądzie dotyczącym AZS choroba występuje u około 11,1% dzieci i 6,3% dorosłych na całym świecie. Co ważne, bardzo często zaczyna się już we wczesnym dzieciństwie – najczęściej w pierwszych dwóch latach życia, a około 80% przypadków pojawia się przed ukończeniem 6. roku życia.
AZS może być też dużym obciążeniem dla całej rodziny. Świąd i częste drapanie mogą utrudniać dziecku spokojny, jakościowy sen, a jego niedobór może przekładać się na większe rozdrażnienie, trudności z koncentracją i mniejszą efektywność w ciągu dnia. Jednocześnie sama choroba i obawa przed kolejnym zaostrzeniem mogą być źródłem stresu dla rodziców. Według przytoczonych danych problemy ze snem dotyczą 67% dzieci, a 82% rodziców obawia się kolejnego zaostrzenia choroby u swojego dziecka.
źródło: Sanofi Eczema Report, 2020
To, jak wygląda skóra atopowa, zależy od fazy choroby i lokalizacji zmian. W okresach mniejszej aktywności może pojawiać się suchość, szorstkość, łuszczenie i uczucie ściągnięcia.
Podczas zaostrzenia pojawiają się natomiast objawy stanu zapalnego, czyli zaczerwienienie, pęcherzyki, sączenie, strupy i pęknięcia. Przy przewlekłym przebiegu skóra może stawać się pogrubiała na skutek wielokrotnego drapania.
Jednym z najważniejszych objawów pozostaje świąd. I nie jest to tylko nieprzyjemne odczucie towarzyszące zmianom skórnym. W AZS świąd jest częścią samego mechanizmu choroby i może powodować kolejne uszkodzenia bariery.
Dlatego skóra atopowa może swędzieć nawet wtedy, kiedy zmiany nie są mocno zauważalne.
Korneocyty, czyli komórki warstwy rogowej, są zanurzone w macierzy lipidowej. Znajdują się w niej między innymi ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe. To właśnie właściwa organizacja tych składników ogranicza utratę wody i chroni organizm przed przenikaniem substancji z zewnątrz.
W skórze atopowej ten system zostaje zaburzony. Zmienia się skład i organizacja lipidów, a bariera staje się bardziej przepuszczalna. Jednym z efektów jest zwiększenie TEWL (transepidermal water loss), czyli przeznaskórkowej utraty wody. Oznacza to, że woda szybciej odparowuje i opuszcza naskórek. To jeden z powodów, dla których sucha skóra atopowa tak szybko daje uczucie przesuszenia nawet po zastosowaniu produktu nawilżającego.
Ale problem nie kończy się na wodzie. Przez osłabioną barierę łatwiej przenikają alergeny, substancje drażniące i produkty pochodzenia mikrobiologicznego. Organizm reaguje na nie stanem zapalnym. Z kolei mediatory zapalne mogą dodatkowo pogarszać funkcjonowanie bariery.
Jednym z najważniejszych elementów bariery naskórkowej są lipidy. W prawidłowo funkcjonującej warstwie rogowej występują między innymi ceramidy, cholesterol oraz wolne kwasy tłuszczowe. Tworzą uporządkowaną strukturę, która ogranicza utratę wody i pomaga utrzymać właściwości ochronne naskórka.
W AZS obserwuje się zaburzenia profilu lipidowego skóry – zmienia się zarówno ilość, jak i proporcje poszczególnych lipidów. Zauważamy na przykład mniejszą zawartość skwalenu, kwasów tłuszczowych i estrów woskowych oraz zaburzenia procesów odpowiedzialnych za prawidłową organizację lipidów.
To ważne z punktu widzenia pielęgnacji. Jeżeli problem dotyczy również struktury lipidowej między komórkami warstwy rogowej, samo chwilowe zwiększenie zawartości wody w skórze nie rozwiązuje całego problemu.
Dlatego preparaty emolientowe mają tak istotne miejsce w postępowaniu przy AZS, bo ograniczają utratę wody i poprawiają właściwości bariery.
Bariera skóry to nie tylko lipidy. Tutaj istotna staje się również filagryna, białko uczestniczące w organizacji struktury naskórka. Jej produkty rozpadu tworzą część naturalnego czynnika nawilżającego (NMF), który pomaga utrzymywać wodę w warstwie rogowej naskórka.
Mutacje utraty funkcji genu kodującego filagrynę zwiększają ryzyko rozwoju AZS i wiążą się z cięższym przebiegiem choroby. Są również związane z większym ryzykiem wczesnego uczulenia pokarmowego czy astmy. Co ważne, zaburzenia bariery mogą występować także u osób bez takich mutacji.
To pokazuje, dlaczego atopia skóry nie jest wyłącznie problemem kosmetycznym, bo za jej objawami stoją zmiany w strukturze i biologii naskórka.
Powierzchnia skóry jest naturalnym siedliskiem ogromnej liczby mikroorganizmów, a każdy z nas ma swój indywidualny skład mikrobiomu. Jego różnorodność wspiera barierę ochronną skóry i ogranicza namnażanie potencjalnie szkodliwych drobnoustrojów.
W AZS często mamy zmniejszenie różnorodności mikrobiomu oraz zwiększenie udziału Staphylococcus aureus. Bakteria może kolonizować w nadmiarze uszkodzoną skórę. Wówczas tworzy biofilm, a wytwarzane przez nią substancje nasilają stan zapalny i świąd.
To kolejny element błędnego koła. Uszkodzona bariera ułatwia kolonizację, a zaburzenia mikrobiomu dalej pogarszają stan skóry. Dlatego pielęgnacja skóry atopowej powinna być zatem delikatna. Co wykluczamy? Nadmierne oczyszczanie, intensywne pocieranie i stosowanie często drażniących preparatów, o czym powiemy więcej w dalszej części wpisu.
Świąd w AZS ma bardzo konkretną podstawę biologiczną. Uszkodzona bariera prowadzi do kontaktu zakończeń nerwowych z czynnikami zewnętrznymi. Pojawia się również zwiększone unerwienie górnych warstw naskórka. Mechanizmy odpowiedzialne za odczuwanie świądu stają się bardziej wyczulone.
Spójrzmy też na mediatory zapalne, między innymi IL-4, IL-13, IL-31 oraz TSLP. TSLP jest produkowany przez komórki skóry, w tym keratynocyty, w odpowiedzi na uszkodzenie bariery i kontakt z niektórymi czynnikami zewnętrznymi. Wpływa na neurony czuciowe związane z odczuwaniem świądu. Pojawia się tak zwany cykl świąd-drapanie, który należy przerwać.
Szkodliwe są detergenty, niektóre substancje drażniące, alergeny kontaktowe, kurz i roztocza, zanieczyszczenie powietrza, dym tytoniowy, skrajne temperatury i wilgotność, pot, tarcie oraz stres.
Warto jednak uważać na zbyt restrykcyjne podejście. Sam fakt występowania AZS nie oznacza, że należy eliminować z otoczenia wszystko, co potencjalnie może być czynnikiem wyzwalającym. Najważniejsze jest rozpoznanie i notowanie indywidualnych zależności i – jeśli objawy są nasilone – właściwa diagnostyka.
Podstawą jest regularne wspieranie bariery skórnej, również w okresach, kiedy objawy są mniej nasilone.
Preparat myjący powinien skutecznie usuwać zanieczyszczenia. Warto unikać bardzo gorącej wody i intensywnego pocierania.
Emolienty stanowią jeden z podstawowych elementów postępowania przy AZS. Poprawiają stan bariery, zmniejszają suchość i świąd oraz ograniczają częstość zaostrzeń. Przeglądy badań wskazują również na mniejsze zapotrzebowanie na miejscowe kortykosteroidy u osób stosujących regularnie preparaty nawilżające w porównaniu z brakiem takiej pielęgnacji.
Wytyczne zalecają stosowanie emolientów na całej powierzchni skóry, również po ustąpieniu zaostrzenia.
W przypadku skóry atopowej znaczenie ma nie tylko skład kosmetyku, ale także sposób jego aplikacji – eliminujemy mocne pocieranie.
Pielęgnacja jest podstawą, ale nie zastępuje leczenia AZS. W okresach zaostrzenia lekarz może zalecić miejscowe leki przeciwzapalne, a w cięższych przypadkach również inne metody terapii. Emolienty mogą być stosowane jako element codziennej pielęgnacji także podczas leczenia, zgodnie z zaleceniami specjalisty.
Nie każda potrzeba skóry atopowej wygląda tak samo. Czasami największym problemem jest przewlekła suchość, innym razem intensywny świąd, a jeszcze innym podrażniona okolica oczu.
Dlatego w rodzinie BIODERMA Atoderm można znaleźć preparaty odpowiadające na różne potrzeby skóry suchej, bardzo suchej i skłonnej do atopii.
BIODERMA Atoderm Intensive eye został opracowany jako produkt 3 w 1 do suchej lub podrażnionej skóry powiek.
Jego formuła łączy trzy funkcje. Enoksolon działa kojąco na uczucie swędzenia, kompleks LIPIGENIUM™ wspiera produkcję lipidów i odbudowę naturalnej bariery, a technologia Skin Barrier Therapy™ ogranicza przyleganie bakterii Staphylococcus aureus. Za oczyszczanie odpowiada natomiast połączenie trzech olejków.
Produkt deklaruje 95% zmniejszenia uczucia swędzenia. Jednocześnie nawilża i odżywia skórę, zmniejsza suchość oraz zaczerwienienie.
Może być stosowany jako produkt pielęgnacyjny, ale również do codziennego usuwania makijażu i zanieczyszczeń. Jest bezzapachowy, bardzo dobrze tolerowany przez skórę okolicy oczu i może być stosowany przez osoby noszące soczewki kontaktowe oraz osoby z wrażliwymi oczami. Jest przeznaczony dla całej rodziny, z wyłączeniem wcześniaków.
Jeśli problem skóry atopowej zaczyna się między innymi od zaburzonej bariery i niedoboru odpowiednich lipidów, logicznym kierunkiem pielęgnacji jest nie tylko chwilowe nawilżenie, ale również uzupełnianie elementów potrzebnych do jej dobrego stanu. Właśnie na tym założeniu oparto BIODERMA Atoderm AD Intensive Baume. To balsam przeznaczony do skóry bardzo suchej i skłonnej do atopii, którego formuła wykorzystuje technologię Lipidactive™. Kompleks ten uzupełnia wszystkie 15 niezbędnych lipidów i stymuluje ich naturalną produkcję.
To istotne, ponieważ bariera nie jest jednorodną warstwą, którą można ot tak nawilżyć. Formułę balsamu uzupełniają pro-ceramidy, które wspierają odbudowę bariery, oraz naturalne oleje: kokosowy, jojoba i z nasion meadowfoam. Odpowiadają za odżywienie i natychmiastowe uczucie ulgi. Technologia Skin Barrier Therapy™ ogranicza natomiast przyleganie i namnażanie Staphylococcus aureus oraz eliminuje jego biofilm, a technologia TSLP-TARGET™ działa na mediatory związane ze świądem i stanem zapalnym.
I tu pojawia się efekt, który można odnieść bezpośrednio do codziennego problemu skóry atopowej. Atoderm AD Intensive Baume koi już po 1 sekundzie, a po miesiącu stosowania zapewnia 8× mniej swędzenia. Jednocześnie wzmacnia barierę ochronną skóry, bo zmniejsza przeznaskórkową utratę wody (TEWL) o 29% już po 8 dniach. W badaniu prowadzonym przez 6 miesięcy u 88 dzieci ze skórą z łagodnym lub umiarkowanym AZS 88% nie doświadczyło nawrotu nasilonej suchości skóry, a liczba wybudzeń związanych z problemami skórnymi zmniejszyła się aż o 92% po 6 miesiącach.
Balsam szybko się wchłania. Co istotne, nie pozostawia lepkiej warstwy, zatem po aplikacji można od razu się ubrać. Formuła jest bezzapachowa, zawiera 96% składników biomimetycznych. Nie ma silikonów ani olejów mineralnych i jest bardzo dobrze tolerowana. Produkt jest bezpieczny od 1. dnia życia. Może być stosowany jako element codziennej pielęgnacji również podczas leczenia dermatologicznego.
Jeżeli problemem jest przede wszystkim intensywne swędzenie, liczy się szybkość działania.
BIODERMA Atoderm SOS spray jest przeznaczony do skóry suchej, bardzo suchej i atopowej. Preparat łagodzi uczucie swędzenia w 60 sekund i zapewnia skuteczność do 6 godzin.
Za działanie kojące odpowiada technologia Skin Relief™, zawierająca ekstrakty z ambory i zielonej herbaty, połączone z enoksolonem. Formułę uzupełniają niacynamid i skwalan, które wspierają barierę lipidową skóry. Z kolei technologia Skin Barrier Therapy™ pomaga ograniczać działanie bakterii mogących nasilać podrażnienie.
Spray zmniejsza potrzebę drapania już od pierwszego zastosowania, przyjemnie chłodzi skórę i zapewnia nawilżenie do 12 godzin. Ma ultralekką konsystencję, jest bezzapachowy i można stosować go tak często, jak potrzeba.
Potrzebujesz natychmiastowej ulgi – nawet po jednej sekundzie? Poznaj linię ATODERM i zadbaj o kondycję skóry i własne samopoczucie długofalowo!
Skóra atopowa ma zaburzoną barierę ochronną i większą skłonność do suchości, podrażnień oraz stanów zapalnych. Może towarzyszyć atopowemu zapaleniu skóry (AZS).
Do typowych objawów należą suchość skóry, świąd, zaczerwienienia, łuszczenie i podrażnienie. Przy zaostrzeniu mogą pojawić się również zmiany zapalne i pęknięcia naskórka.
Nie. Sama skłonność do atopii nie jest równoznaczna z rozpoznaniem AZS. Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą chorobą zapalną, którą diagnozuje lekarz na podstawie objawów i ich charakteru.
Podstawą jest regularna pielęgnacja skóry atopowej: delikatne oczyszczanie, stosowanie emolientów oraz unikanie czynników, które nasilają suchość i podrażnienie.
Warto wybierać delikatne kosmetyki do skóry atopowej, które wspierają barierę ochronną skóry i nie zawierają składników mogących dodatkowo ją podrażniać. Dobrym wyborem są preparaty przeznaczone do skóry suchej, wrażliwej i atopowej.
Tak. Codzienna pielęgnacja pomaga ograniczać suchość, wspierać barierę naskórkową i zmniejszać ryzyko zaostrzenia objawów. Szczególne znaczenie ma regularne stosowanie emolientów.
Skórę atopową należy oczyszczać delikatnie, najlepiej przy użyciu łagodnych preparatów myjących. Warto unikać bardzo gorącej wody, intensywnego pocierania oraz kosmetyków, które powodują uczucie ściągnięcia.
Tak. Skóra atopowa u dorosłych może mieć podobne objawy jak w dzieciństwie, m.in. suchość, świąd, zaczerwienienie i stan zapalny. Zmiany mogą pojawiać się zarówno na ciele, jak i na skórze twarzy.
Zaostrzenia mogą być związane m.in. z suchym powietrzem, zmianami temperatur, potem, tarciem, detergentami i innymi czynnikami drażniącymi. U części osób znaczenie mają również alergeny.
Konsultacja z dermatologiem jest wskazana, gdy objawy skóry atopowej są nasilone, często nawracają, powodują silny świąd, pękanie skóry lub nie ustępują mimo odpowiedniej pielęgnacji. Lekarz może ustalić przyczynę zmian i dobrać odpowiednie leczenie.
Ultrakojący spray łagodzący świąd dla bardzo suchej skóry
Skóra bardzo sucha i atopowa Skóra sucha i bardzo sucha
Kojący krem 3 w 1: dla suchej lub podrażnionej skóry powiek
Skóra bardzo sucha i atopowa
Olejek do mycia skóry przeciw podrażnieniom dla skóry suchej i atopowej
Skóra bardzo sucha i atopowa
BADANIA:
[1] 1 Badanie kliniczne z udziałem 30 osób z atopią, 7 dni. Samoocena świądu po pierwszej aplikacji, pod kontrolą lekarską (Argentyna, 2025).
2 Badanie kliniczne z udziałem 32 osób z kontaktowym zapaleniem skóry z podrażnienia lub alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry, stosujących balsam Atoderm AD Intensive baume, 28 dni. Samoocena (Mauritius, 2025).
[2] Badanie kliniczne z udziałem 32 osób z kontaktowym zapaleniem skóry z podrażnienia lub alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry, stosujących balsam Atoderm AD Intensive baume, 28 dni. Samoocena (Mauritius, 2025).
[3] Badanie kliniczne z udziałem 88 dzieci z łagodną lub umiarkowaną postacią atopowego zapalenia skóry, trwające 6 miesięcy. Osoby badane stosowały balsam Atoderm AD Intensive baume, albo neutralny krem. Ocena kliniczna, wskaźnik SCORAD (Polska, 2024-2025).
[4] Badanie kliniczne z udziałem 43 osób z umiarkowanym atopowym zapaleniem skóry, stosujących przez 37 dni balsam Atoderm AD Intensive baume lub neutralny krem, w połączeniu z olejkiem myjącym Atoderm Huile de douche. Ocenę przeprowadzono metodą instrumentalną na obszarach skóry bez zmian chorobowych (Gruzja, zima 2025).
TEWL (Transepidermal Water Loss) - przeznaskórkowa utrata wody. Wskaźnik oceny funkcji bariery ochronnej skóry. Niższa wartość TEWL oznacza lepszą zdolność skóry do zatrzymywania wody i skuteczniejszą barierę ochronną.
BIBLIOGRAFIA:
