Skąd bierze się przesuszenie tych okolic? Dlaczego skóra staje się szorstka i zgrubiała, a kiedy objawy mogą wskazywać na coś więcej niż zwykłą suchość? I co najważniejsze – jak skutecznie zadbać o suche łokcie i kolana? Wyjaśniamy!
Sucha skóra na łokciach i kolanach – przyczyny i skuteczna pielęgnacja
Sucha skóra na łokciach i kolanach pojawia się niezależnie od wieku czy indywidualnych predyspozycji. W tych miejscach naskórek często staje się szorstki, łuszczy się, grubieje, a przy większym przesuszeniu może nawet pękać. Dlaczego? Sprzyjają temu częsty ucisk, tarcie i rozciąganie skóry, ale nawet i niska wilgotność powietrza i mróz. W niektórych przypadkach nasilona suchość może być również związana z chorobami skóry, w tym atopowym zapaleniem skóry (AZS) lub łuszczycą.
Łokcie i kolana są narażone na mechaniczne obciążenia. Zginamy je, opieramy o powierzchnie, klękamy, ocieramy nimi o ubrania. Kiedy tarcie i nacisk się powtarzają, wówczas mogą prowadzić do mikrouszkodzeń zewnętrznych warstw naskórka.
Organizm może w ten sposób reagować na przewlekłe obciążenie mechaniczne. Dochodzi wtedy między innymi do hiperkeratozy, czyli nadmiernego pogrubienia warstwy rogowej naskórka. Jest to częściowo mechanizm ochronny, bo skóra zwiększa grubość swojej najbardziej zewnętrznej warstwy, aby lepiej znosić powtarzające się tarcie i nacisk. Wówczas łokcie i kolana mogą być nie tylko suche, ale również wyraźnie twardsze i bardziej szorstkie.
Dochodzi do tego jeszcze jeden istotny element, a mianowicie bariera skórna.
Warstwę rogową naskórka tworzą korneocyty, czyli pozbawione jąder komórki wypełnione m.in. keratyną, otoczone macierzą lipidową. W jej skład wchodzą przede wszystkim ceramidy, cholesterol i wolne kwasy tłuszczowe. Taka bariera ogranicza utratę wody z naskórka i jednocześnie utrudnia przenikanie substancji drażniących z otoczenia.
Istotną rolę odgrywa naturalny czynnik nawilżający (NMF, Natural Moisturizing Factor). To mieszanina substancji znajdujących się wewnątrz korneocytów, w tym aminokwasów, mleczanów, mocznika i elektrolitów. NMF pomaga wiązać wodę w warstwie rogowej i utrzymywać jej prawidłowe uwodnienie.
W jego powstawaniu uczestniczy filagryna. Jest to białko związane z organizacją keratyny w korneocytach, którego produkty rozpadu stanowią część NMF. Zaburzenia związane z filagryną zakłócają barierę skórną i zwiększają przeznaskórkową utratę wody, co często pojawia się przy AZS.
Kiedy organizacja warstwy rogowej zostaje zaburzona, wzrasta TEWL (transepidermal water loss), czyli przeznaskórkowa utrata wody. Skóra nie tylko zawiera wtedy mniej wody, ale również trudniej ją w niej zatrzymać. Staje się mniej elastyczna, bardziej szorstka i podatna na mikropęknięcia. Uszkodzona bariera jest również bardziej przepuszczalna dla czynników drażniących, co prowadzi do podrażnienia i miejscowej odpowiedzi zapalnej, która dodatkowo pogarsza kondycję skóry.
Co prowadzi do suchej skóry?
Łokcie regularnie mają kontakt z biurkiem, podłokietnikiem czy innymi powierzchniami. Kolana są natomiast narażone na nacisk podczas klękania i wykonywania różnych czynności np. w domu. Organizm reaguje na powtarzające się obciążenie zwiększeniem grubości warstwy rogowej. Skóra staje się twardsza, bardziej szorstka i wyraźnie zgrubiała.
Co zwiększa utratę wody przez naskórek? Ogrzewanie zimą, niska wilgotność powietrza, mróz i wiatr. Nie są zalecane także długie i gorące kąpiele, bo zaburzają organizację lipidów warstwy rogowej i zwiększają utratę wody przez naskórek.
Jeżeli na suche łokcie lub kolana regularnie stosujesz mocne peelingi, szorstkie rękawice czy intensywne pocieranie, możesz osiągnąć efekt odwrotny do zamierzonego. Szorstkość jest widoczna, więc naturalnym odruchem jest próba wyrównania powierzchni. Tymczasem nadmierne mechaniczne złuszczanie narusza barierę i niszczy naskórek.
W przypadku mocno przesuszonej skóry najpierw warto zadbać o jej odpowiednie nawilżenie i natłuszczenie. Znaczenie ma także pH skóry. Zdrowa powierzchnia skóry ma lekko kwaśny odczyn, zwykle około 4,5-5,5. Silne detergenty mogą przejściowo podnosić pH. Dlatego w przypadku skóry suchej znaczenie ma nie tylko częstotliwość mycia, ale również łagodność stosowanych preparatów.
Tarcie materiału o suchą skórę, pot oraz pozostałości detergentów potęgują nieprzyjemne uczucia podrażnienia. Jeśli skóra jest już przesuszona, jej tolerancja na czynniki zewnętrzne może być niższa.
Nie każdy ma taką samą skłonność do przesuszenia skóry. Istotne są uwarunkowania genetyczne, wiek oraz naturalne właściwości bariery skórnej.
W przypadku skóry atopowej problem może być jeszcze bardziej nasilony. Dlaczego? Wpływają na to zaburzenia bariery, zmieniony skład lipidów, zwiększona utrata wody i stan zapalny.
Biała sucha skóra na kolanach często jest po prostu bardzo przesuszonym, zrogowaciałym naskórkiem. Gdy zawartość wody w warstwie rogowej spada, zmieniają się jej właściwości optyczne. Odwodnione korneocyty oraz gromadzące się na powierzchni łuski zwiększają rozpraszanie światła, dlatego skóra może wyglądać na jaśniejszą.
Biały wygląd nie musi więc oznaczać rzeczywistego odbarwienia skóry. Często jest efektem połączenia odwodnienia, pogrubienia warstwy rogowej i złuszczania.
Nieco inaczej wygląda sytuacja, gdy pojawia się ciemna sucha skóra na kolanach. Ciemniejsze zabarwienie może być związane z przewlekłym drażnieniem, pogrubieniem naskórka i zmianami pigmentacyjnymi powstającymi w następstwie przewlekłego stanu zapalnego.
Jeżeli jednak zmiana jest wyraźna, utrzymuje się mimo prawidłowej pielęgnacji, szybko się nasila lub towarzyszą jej inne objawy, nie warto zakładać, że przyczyną jest wyłącznie przesuszenie.
Sama sucha skóra na łokciach nie oznacza choroby. Jeśli jednak jest bardzo nasilona, uporczywa, swędząca, pęka albo pojawiają się na niej wyraźne zmiany zapalne, warto przyjrzeć się jej bliżej.
Jedną z możliwości jest atopowe zapalenie skóry (AZS). W AZS dochodzi do współistnienia zaburzeń bariery naskórkowej i nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej. Znaczenie mają zmiany w składzie i organizacji lipidów, zaburzenia związane z białkami bariery, w tym filagryną, oraz przewlekły stan zapalny.
W efekcie zwiększa się TEWL, a skóra staje się bardziej podatna na działanie czynników drażniących. Uszkodzona bariera ułatwia ich przenikanie, a to nierzadko nasila odpowiedź zapalną, świąd i dalsze uszkodzenie naskórka.
Podobny wygląd mogą mieć również inne choroby skóry, dlatego diagnozy nie powinno się stawiać wyłącznie na podstawie lokalizacji i wyglądu zmiany, a podczas konsultacji z lekarzem.
Jeśli skóra jest przede wszystkim szorstka i przesuszona, sięgnij po produkt, który jednocześnie wygładza jej powierzchnię i dostarcza składników wspierających barierę. Co polecamy?
BIODERMA Atoderm 2-in-1 Oil to suchy olejek do ciała przeznaczony do skóry normalnej i suchej. Dzięki pochodnej kwasu AHA wspiera prawidłowy proces odnowy naskórka. Zmniejsza jego szorstkość, a biomimetyczne lipidy z olejów jojoba i karanja, ceramidy oraz skwalan odżywiają skórę. Produkt zapewnia do 24 godzin nawilżenia 1 i według deklaracji zmniejsza szorstkość skóry o 31% 2.
Jego sucha, nietłusta i nieklejąca konsystencja szybko się wchłania i nie brudzi ubrań. Najlepiej aplikować go 1-2 razy dziennie na oczyszczoną, lekko wilgotną skórę, koncentrując się na najbardziej suchych i łuszczących się miejscach.
Jeżeli natomiast sucha skóra na łokciach i kolanach jest bardzo przesuszona, towarzyszy jej świąd lub problem dotyczy skóry skłonnej do atopii, potrzebne może być bardziej intensywne wsparcie bariery.
BIODERMA Atoderm AD Intensive baume wykorzystuje technologię Lipidactive™, która uzupełnia wszystkie* 15 niezbędnych lipidów i stymuluje ich naturalną produkcję. Wspiera odbudowę bariery ochronnej skóry. Formułę uzupełniają pro-ceramidy oraz oleje kokosowy, jojoba i meadowfoam, które pomagają odżywić skórę i zapewnić jej komfort.
Balsam koi już po 1 sekundzie 3, a po miesiącu stosowania zapewnia 8× mniej swędzenia 4. Jednocześnie zmniejsza TEWL o 29% już po 8 dniach 5. Produkt zapobiega nawrotom suchości przez 6 miesięcy 6 i szybko się wchłania. Nie pozostawia lepkiej warstwy. Jest bezzapachowy, bardzo dobrze tolerowany i bezpieczny od 1. dnia życia, z wyjątkiem wcześniaków.
Wtedy przydatnym uzupełnieniem pielęgnacji może być BIODERMA Atoderm SOS Spray. Spray łagodzi uczucie swędzenia w 60 sekund i zapewnia do 6 godzin skuteczności 7, a potrzebę drapania zmniejsza już od pierwszego zastosowania.
Technologia Skin Relief™ łączy ekstrakty z ambory i zielonej herbaty z enoksolonem, więc oddziałuje na biologiczne mechanizmy związane ze świądem. Formułę uzupełniają niacynamid i skwalan. Solidnie wspierają barierę lipidową. Produkt zapewnia nawilżenie nawet do 12 godzin.
Jest bezzapachowy, ultralekki i można stosować go tak często, jak potrzeba, również jako uzupełnienie pielęgnacji skóry bardzo suchej i atopowej.
Sucha skóra na łokciach i kolanach ma często bardzo prozaiczne przyczyny, czyli tarcie, nacisk, suche powietrze, gorące kąpiele czy nieodpowiednia pielęgnacja. Czasami jednak jest wynikiem chorób, w tym AZS. Najważniejsza jest obserwacja, w razie potrzeby konsultacja dermatologiczna, a także przemyślana pielęgnacja. Właśnie to ostatnie zapewnia Bioderma – jeśli zależy Ci na ukojeniu już nawet po jednej sekundzie, sięgnij po linię ATODERM.
Suchość skóry w tych miejscach wynika z częstego tarcia, nacisku oraz mniejszej liczby gruczołów łojowych. Znaczenie ma także suche powietrze, mróz, gorące kąpiele i niewłaściwa pielęgnacja.
Najlepiej regularnie stosować preparaty zawierające humektanty, np. glicerynę lub mocznik, oraz emolienty ograniczające utratę wody. Produkt warto nakładać na lekko wilgotną skórę.
Dobrym wyborem będzie krem lub balsam przeznaczony do skóry suchej, zawierający składniki nawilżające i natłuszczające. Przy bardzo suchej skórze warto sięgnąć po preparaty wspierające odbudowę bariery ochronnej.
Może pomóc przy nadmiernym rogowaceniu naskórka, ale nie powinien być stosowany zbyt intensywnie. Przy podrażnionej, pękającej lub bardzo suchej skórze peeling może dodatkowo naruszać jej barierę.
Najważniejsza jest regularna pielęgnacja skóry i natłuszczanie. Domowe sposoby, takie jak oliwa z oliwek, nie zastępują preparatów przeznaczonych do skóry suchej, a sok z cytryny może powodować podrażnienia.
Tak, choć najczęściej przyczyną są czynniki zewnętrzne i niewłaściwa pielęgnacja. Uporczywa suchość może towarzyszyć m.in. AZS, łuszczycy, niedoczynności tarczycy czy cukrzycy.
Przede wszystkim należy ograniczyć czynniki drażniące i regularnie stosować emolienty. Silny lub utrzymujący się świąd, szczególnie gdy pojawiają się zaczerwienienia i stan zapalny, warto skonsultować z dermatologiem.
Tak. Suche łokcie u dziecka mogą wynikać z przesuszenia, tarcia lub niewłaściwej pielęgnacji, ale mogą być również jednym z objawów atopowego zapalenia skóry. Przy nawracających zmianach warto skonsultować je z lekarzem.
Podstawą jest regularne nawilżanie i natłuszczanie oraz ograniczenie tarcia. Jeśli problem wynika z nadmiernego rogowacenia, pomocne mogą być preparaty z mocznikiem lub innymi składnikami keratolitycznymi.
Warto skonsultować się z lekarzem, gdy zmiany utrzymują się mimo prawidłowej pielęgnacji, nasilają się, pękają, swędzą lub pojawiają się wyraźne zaczerwienienia i stan zapalny.
Suchy olejek do pielęgnacji ciała o podwójnym działaniu: wygładza i odżywia
Skóra normalna i sucha
Pierwszy (1) balsam emolientowy z technologią Lipidactive. Uzupełnia (2) 15 niezbędnych lipidów i wspiera odbudowę bariery ochronnej skóry bardzo suchej (3) i atopowej. Koi już po 1 sekundzie. Zapobiega nawrotom suchości przez 6 miesięcy (4).
Skóra bardzo sucha i atopowa
Ultrakojący spray łagodzący świąd dla bardzo suchej skóry
Skóra bardzo sucha i atopowa Skóra sucha i bardzo sucha
Olejek do mycia skóry przeciw podrażnieniom dla skóry suchej i atopowej
Skóra bardzo sucha i atopowa
BADANIA:
1 Test korneometrem, 10 badanych, 24 h, 2022.
2 Badanie kliniczne, 28 dni, 33 badanych ze skórą normalną, suchą i bardzo sucha, 2022.
*Badania lipidomiczne NAOS; Cavallo et al, 2024.
3 Badanie kliniczne z udziałem 30 osób z atopią, 7 dni. Samoocena świądu po pierwszej aplikacji, pod kontrolą lekarską (Argentyna, 2025).
4 Badanie kliniczne z udziałem 32 osób z kontaktowym zapaleniem skóry z podrażnienia lub alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry, stosujących balsam Atoderm AD Intensive baume, 28 dni. Samoocena (Mauritius, 2025).
5 Badanie kliniczne z udziałem 43 osób z umiarkowanym atopowym zapaleniem skóry, stosujących przez 37 dni balsam Atoderm AD Intensive baume lub neutralny krem, w połączeniu z olejkiem myjącym Atoderm Huile de douche. Ocenę przeprowadzono metodą instrumentalną na obszarach skóry bez zmian chorobowych (Gruzja, zima 2025).
TEWL (Transepidermal Water Loss) - przeznaskórkowa utrata wody. Wskaźnik oceny funkcji bariery ochronnej skóry. Niższa wartość TEWL oznacza lepszą zdolność skóry do zatrzymywania wody i skuteczniejszą barierę ochronną.
6 Badanie kliniczne z udziałem 32 osób z kontaktowym zapaleniem skóry z podrażnienia lub alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry, stosujących balsam Atoderm AD Intensive baume, 28 dni. Samoocena (Mauritius, 2025).
7 Badanie kliniczne z udziałem 120 pacjentów w wieku od 1 do 84 lat przez 21 dni, subiektywna ocena.
