AZS u niemowląt to przewlekła, zapalna choroba skóry, która wiąże się z zaburzeniami bariery naskórkowej i nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną. Jak wygląda atopowe zapalenie skóry u niemowląt i jak sobie z nim radzić? 

Jak wygląda AZS u niemowląt? Objawy, które warto znać

Pierwsze zmiany mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach życia. Rodzice zauważają suche, zaczerwienione policzki, szorstkie fragmenty skóry lub drobne grudki. Wygląd to jednak nie wszystko, a ważne są lokalizacja, uporczywość objawów, świąd i przebieg.

Jakie są typowe objawy AZS u niemowląt?

  • Suchość i szorstkość skóry – naskórek staje się mniej elastyczny, może się łuszczyć i sprawiać wrażenie chropowatego.
  • Zaczerwienienie – na skórze pojawiają się plamy zapalne, niekiedy z drobnymi grudkami.
  • Świąd – niemowlę może być niespokojne, pocierać policzki, ocierać ciało o pościel lub częściej się wybudzać.
  • Nadżerki i sączenie – przy silnym stanie zapalnym i drapaniu mogą powstawać drobne uszkodzenia naskórka.
  • Nawracające zaostrzenia – zmiany wyciszają się, a następnie powracają, czasem w tych samych miejscach.

U niemowląt AZS często obejmuje policzki, czoło, owłosioną skórę głowy oraz powierzchnie wyprostne kończyn. Zmiany są zauważalne również na tułowiu. Wraz z wiekiem ich typowa lokalizacja się zmienia, a u starszych dzieci częściej zajęte są zgięcia łokci i kolan.

Co sprawia, że AZS pojawia się u dziecka?

Zewnętrzną warstwę naskórka tworzą komórki – budują jego strukturę, a lipidy, między innymi ceramidy, cholesterol i kwasy tłuszczowe, uszczelniają między nimi przestrzenie.

W skórze z AZS:

  • woda łatwiej ucieka ze skóry, co prowadzi do jej przesuszenia,
  • substancje drażniące łatwiej przenikają przez naskórek,
  • zwiększa się podatność na stan zapalny.

To właśnie dlatego pielęgnacja emolientowa jest nadzwyczaj cenna, ponieważ wspiera jej barierę. 

Ważną rolę odgrywa filagryna. To białko uczestniczące w organizacji keratyny i dojrzewaniu warstwy rogowej. Podczas jego rozpadu powstają związki, które pomagają wiązać wodę i utrzymywać odpowiednie pH powierzchni skóry.

U części osób z AZS występują warianty genetyczne osłabiające funkcję filagryny. Nie oznacza to jednak, że każdy niemowlak z AZS ma taką zmianę genetyczną. Bariera skórna może być zaburzona również z innych przyczyn, a sama choroba jest wieloczynnikowa.

Gdy bariera naskórkowa nie chroni wystarczająco dobrze, układ odpornościowy reaguje na bodźce w sposób sprzyjający zapaleniu. W AZS ważna jest odpowiedź immunologiczna typu 2, związana z cytokinami takimi jak IL-4 i IL-13. Powstaje mechanizm, w którym uszkodzenie bariery i stan zapalny wzajemnie się nasilają. Świąd prowokuje drapanie, drapanie uszkadza naskórek, a uszkodzenia mogą podtrzymywać zapalenie.

Ryzyko AZS jest większe, jeśli w rodzinie występują choroby atopowe, na przykład atopowe zapalenie skóry, astma lub alergiczny nieżyt nosa. Predyspozycja genetyczna nie przesądza jednak o tym, czy dziecko zachoruje.

Objawy nasilają:

  • przegrzewanie i nadmierne pocenie,
  • suche powietrze, gwałtowne zmiany temperatury i tarcie,
  • detergenty, substancje zapachowe i inne czynniki drażniące,
  • niektóre alergeny, jeśli dziecko rzeczywiście jest na nie uczulone,
  • zakażenia skóry.

Nie wszystkie te czynniki działają na każde dziecko. Nie ma też podstaw, żeby uznawać twardą wodę, kurz czy kontakt ze zwierzęciem za bezpośrednią przyczynę każdego przypadku AZS. 

Jak odróżnić AZS od innych zmian skórnych u niemowlęcia?

Niemowlę może borykać się z różnymi schorzeniami. 

  • Łojotokowe zapalenie skóry – często powoduje żółtawe, tłuste łuski na skórze głowy, brwiach i za uszami. Świąd zwykle jest mniej nasilony niż w AZS.
  • Potówki – to drobne grudki lub pęcherzyki powstające wskutek utrudnionego odpływu potu, szczególnie podczas przegrzania. Często pojawiają się na szyi, tułowiu i w fałdach skóry.
  • Wyprysk kontaktowy – bywa reakcją na substancję drażniącą albo alergen, na przykład składnik kosmetyku. Zmiany często występują w miejscu kontaktu z daną substancją.
  • Zakażenie skóry – może powodować sączenie, strupy, krostki, ból.

Rozpoznanie AZS opiera się na wywiadzie i obrazie klinicznym. 

AZS u niemowląt karmionych piersią – czy dieta ma znaczenie?

AZS u niemowlęcia nie oznacza, że mama musi zmieniać dietę. Jeśli po konkretnym pokarmie regularnie pojawiają się u dziecka objawy alergii albo AZS jest ciężkie i nie reaguje na leczenie, lekarz może zalecić diagnostykę alergologiczną. Nie eliminuj produktów na własną rękę – najpierw ustal z lekarzem, czy jest ku temu powód.

Jak leczyć atopowe zapalenie skóry u niemowląt?

W AZS istotne jest kontrolowanie stanu zapalnego i świądu. Podczas zaostrzeń lekarz zaleca zwykle miejscowe kortykosteroidy. Dobiera preparat do wieku dziecka, nasilenia zmian i ich lokalizacji. W określonych przypadkach może rozważyć inne leki przeciwzapalne, a przy ciężkim AZS – leczenie ogólne pod opieką specjalisty. Jeśli pojawią się objawy zakażenia skóry, konieczne może być dodatkowe leczenie przeciwdrobnoustrojowe.

Emolienty i pielęgnacja skóry niemowlęcia z AZS

Emolienty stosuje się regularnie, także między zaostrzeniami, żeby ograniczać utratę wody i wspierać barierę naskórkową. Do mycia wybieraj łagodne preparaty, unikaj gorącej wody i delikatnie osuszaj skórę bez pocierania.

W pielęgnacji można wykorzystać produkty z linii Bioderma Atoderm, przeznaczone do skóry suchej i skłonnej do atopii. 

Kąpiel i codzienne nawyki

Kąpiel nie musi być wrogiem skóry atopowej. Ważne, żeby była krótka, odbywała się w letniej wodzie i nie wiązała się z używaniem agresywnych środków myjących. Po kąpieli delikatnie osusz skórę ręcznikiem, bez pocierania, a następnie nałóż emolient.

Warto także:

  • ubierać dziecko w miękkie i przewiewne materiały (na przykład bawełna),
  • unikać przegrzewania i ograniczać kontakt z dymem tytoniowym,
  • stosować delikatne środki piorące i dokładnie płukać ubranka,
  • skracać paznokcie dziecka, żeby ograniczyć uszkodzenia skóry podczas drapania.

Jak wspomnieliśmy, w ofercie Bioderma znajduje się linia Atoderm, przeznaczona do pielęgnacji skóry suchej, bardzo suchej i atopowej. Co ważne, mamy produkty dla niemowląt od 1 dnia życia. 

Atoderm AD Intensive baume – balsam emolientowy

Bioderma Atoderm AD Intensive Baume to balsam emolientowy przeznaczony do pielęgnacji skóry bardzo suchej i atopowej. Wykorzystuje technologię Lipidactive, opracowaną na podstawie 10 lat badań lipidomicznych. Uzupełnia 15 niezbędnych lipidów i wspiera odbudowę bariery ochronnej skóry. Formuła zawiera ceramidy i naturalne oleje roślinne.

Według badań klinicznych balsam koi już po 1 sekundzie i zapewnia 8-krotnie mniejsze odczuwanie świądu. Wykazano również 92% mniej wybudzeń w nocy oraz zapobieganie nawrotom suchości skóry przez 6 miesięcy.

Produkt szybko się wchłania, nie pozostawia lepkiej warstwy i nie zawiera substancji zapachowych. Jest przeznaczony do pielęgnacji skóry od pierwszego dnia życia.

AZS u niemowląt – kiedy mija?

U części dzieci objawy z czasem słabną lub ustępują, ale u innych choroba nawraca. Nie da się przewidzieć dokładnego wieku ustąpienia objawów u konkretnego dziecka. Fundamentalne są konsultacje lekarskie, leczenie, regularna pielęgnacja skóry i kontrola. W codziennej rutynie uwzględnij Bioderma Atoderm Intensive Baume – balsam, który jest idealny dla dzieci od pierwszego dnia życia! 

Do najważniejszych objawów należą suchość skóry, zaczerwienienie, łuszczenie i uporczywy świąd. Rozdrapywanie zmian może prowadzić do powstawania ognisk zapalnych i zaburzeń snu.

Rozpoznanie atopowego zapalenia skóry opiera się przede wszystkim na wywiadzie medycznym i badaniu skóry. Lekarz ocenia charakter zmian, ich lokalizację, świąd oraz nawrotowy przebieg choroby. Badania alergologiczne, w tym testy skórne lub oznaczenie swoistych przeciwciał IgE, wykonuje się tylko w uzasadnionych przypadkach, gdy objawy wskazują na możliwość współistnienia alergii.

Nie zawsze. U części dzieci z AZS współwystępuje alergia pokarmowa, np. na białka mleka krowiego, ale sama suchość skóry i świąd nie potwierdzają alergii. Diagnostykę warto omówić z pediatrą lub alergologiem.

Pielęgnacja skóry atopowej obejmuje regularne stosowanie emolientów, które pomagają utrzymać prawidłowe nawilżenie i natłuszczać naskórek. Preparat należy nakładać również tuż po kąpieli. Dermokosmetyki wspierają barierę ochronną skóry, ale nie zastępują leczenia.

W zaostrzeniach lekarz najczęściej zaleca miejscowe kortykosteroidy. W wybranych przypadkach stosuje się również inhibitory kalcyneuryny, zależnie od wieku pacjenta i lokalizacji zmian. Dobór leczenia zależy od nasilenia zmian skórnych i stanu klinicznego.

Atopowe zapalenie skóry ma przewlekły, nawrotowy przebieg, ale objawy można skutecznie kontrolować. Odpowiednie leczenie i pielęgnacja skóry dziecka pomagają ograniczać suchość skóry oraz uporczywy świąd, poprawiając jakość życia całej rodziny.

U niektórych dzieci kontakt z uczulającymi alergenami, np. sierścią psa, może nasilać objawy. Nie dotyczy to jednak wszystkich pacjentów. Unikanie alergenów warto wdrażać wtedy, gdy ich znaczenie potwierdzono w diagnostyce.

Tak. Uporczywy świąd może powodować częste wybudzenia, rozdrażnienie i zmęczenie. Jeśli objawy utrudniają sen lub codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z lekarzem, aby dostosować leczenie do potrzeb dziecka.

Atoderm Huile de douche - olejek do kąpieli

Olejek do mycia skóry przeciw podrażnieniom dla skóry suchej i atopowej

Skóra bardzo sucha i atopowa

Atoderm Gel douche - nawilżający żel do kąpieli

Ultradelikatny żel pod prysznic bez dodatku mydła dla skóry normalnej i wrażliwej

Skóra normalna i sucha

Atoderm AD Intensive baume

Pierwszy (1) balsam emolientowy z technologią Lipidactive. Uzupełnia wszystkie*** 15 niezbędnych lipidów i wspiera odbudowę bariery ochronnej skóry bardzo suchej (3) i atopowej. Koi już po 1 sekundzie. Zapobiega nawrotom suchości przez 6 miesięcy (4).

Skóra bardzo sucha i atopowa

Atoderm SOS spray - ultrakojący spray

Ultrakojący spray łagodzący świąd dla bardzo suchej skóry

Skóra bardzo sucha i atopowa Skóra sucha i bardzo sucha